COGRAFI DURUMU:
Çaglayan (Abu) Köyü ; Findikli ilçesinin güneydogu yönünde yer almaktadir.Findikli'ya 6 kilometre uzaklikta genis bir vadi üzerinde Findikli'nin en güzel ve sirin köylerinden biridir. Çaglayan köyü ;batisinda Tatlisu mahallesi, kuzey dogusunda; Aslandere Köyü,Güney dogusunda;Beydere Köyü,Kuzeyinde;Derbent Köyü ve Hazara mahallesi ve Güneyinde Esentepe mahallesi ile komsudur.
Çaglayan (Abu) Köyü Kaçkar daglarinin sahile uzantisi olan Selazur dagi eteklerinde kurulmus dere yatagi çevresinde genis vadide kurulmus bir yerlesim yeridir. Çaglayan Köyünde ; merkez, Tasköprü, Gürkanlar Payi, Asilsan ,Lavasa, Balabanlar,, Nane, Ortamahalle ve Mollaloglu olmak üzere 10 mahalle bulunmaktadir.
NÜFUS VE YERLESME: Çaglayan (Abu) Köyü 185 hanelidir. 1999 nüfus sayimina göre köyde ….. kisi yasamini sürdürmektedir. Köyde egitim durumunun yükselmesi ve is bulmak umuduyla baska büyük sehirlere göçedilmesi ve saglikli olarak uygulanan dogum kontrolu, aile planlamasi ve sagliktaki önemli gelismeler nedeni ile nufus giderek azalmaktadir.Aileler 2-3 çucukla yetinmektedirler. Köyde eski ve tarihi turistik ve tas evler bulunmaktadir.Arazi daglik ve tepel yerlerinde oldugunda yerlesim daginik bir haldedir.Daginik 10 mahallenin birlesmesinden köy meydana gelmistir. Yerlesim yerleri genellikle dere ve yol kenarlarinda yada az egilimliya maçlarda kurulmustur..
EKONOMIK DURUM: Çaglayan (Abu) Köyünde çay tarimi yapilmaktadir.Halk geçimini çay tarimi ve çay fabrikalarinda kadrolu yada mevsimlik isçi olarak çalisip geçimini sürdürmektedir.Son yillarda kivi tarimi gelismekte ve yöreye alternatif ürün olarak kendini kabul ettirmektedir. Genellikle Findik tarimi yapilmaktadir. Izabella türü üzümün anavatanidir. Bu üzümden insan sagligi yönünden önemi son yillarda ortaya çikan pekmez üretimi yapilmaktadir. Yörede bunun disinda misir, fasulye, lahana, narenciye ürünleri.çesitli elma,armut,kiraz, hurma ve çesitli meyve ve sebzeler yetistirilmektedir. Türkiye'nin Ilk Alabalik üretim ve pazarlama tesislerinden biri çaglayan Tasköprü mahallesinde bulunmakta ve faaliyet göstermektedir. Yine Tasköprü mahallesinde özel sektöre ait çay fabrikasi bulunmaktadir. Nufusun az bir kesimi Hayvancilik yapmaktadir.Aricilik son dönemlerde gelismektedir.
SOSYAL DURUM: Çaglayan (Abu) Köyünde 12 derslikli merkezi bir ilkögretim okulu bulunmaktadir. Çaglayan köyü Tasköprü mahallesinde bir saglik evi hizmet vermektedir. Okuma yazma orani çok yüksektir. Çaglayan merkezde yasayan köy halkinin %60'i büyük kentlere göç etmistir. Köyümüzde merkezde 1910 yilinda eski yapi özelliklerini tasiyan bir cami , Tasköprü ve Asilsan mahallelerinde de birer cami olmak üzere üç cami hizmet vermektedir.
TURIZM: Çaglayan Köyü ; Genis yesil vadisi, tarihi tas evleri ,tas köprüleri ve yaylalari ile ön plana çikmaktadir.
JEOLOJIK DURUM: Çaglayan köyü Çevresinde üst Kretase yasli Volkano-Sedimanter kayaçlar ve Paleosen-Eosen yasli plütonik kayaçlar yer almaktadir. (MTA-2002)Bu kayaçlar granitlerden olusmaktadir. 4. derecede deprem kusaginda bulunmaktadir.1977 yilindan bu yana deprem gözlenmemistir.
Çaglayan köyü vadisi disinda kalan kisimlari genellikle daglik bir arazi yapisina sahitir.Ilçe merkezi nin deniz seviyesinden yüksekligi 4 m iken en yüksek yeri marsis dagi 3394 metredir.Yer sekli daglik-tepelik ve bunlar arasinda yer alan vadiler yer alir.
Daglik alanlar 2. jeolojik zamanin (Mesozoyik) Üst Kretase dönemi ve 3. zamanin (Tersiyer) Paleosen-Eosen dönemlerinde Alp orojenezi sirasinda meydana gelmistir.
Çaglayan (Abu) Köyünün sinirlari içinde ve dogusunda bulunan Selazur daginin eteklerinde geçmiste isletilen manganez madeni bulunmaktadir.Genç daglarin toprak yapisinda (granit,fosfor,bazalt ve antrasit) gibi kayalarin birlesmesinden meydana gelmis olmasi bu bölgenin üçüncü zamana ait oldugunu göstermektedir.Çaglayan vadisini çeviren selazur ve zugu (mutlu) daglarinin alt kisimlari genç orman bitkileri ile kapli olmasina ragmen üst kisimlari küçük bitki örtüsüne sahiptir.
Çaglayan yagisli iklimi ve yeralti sulari sayesinde zengin bir hidrografik yapiya sahiptir. Çaglayan dersi 34.7 km uzunlugunda olup çaglayanin dogusundan yüksek daglardan gelmektedir. Akarsuyun sulari yagmur,kar ve kaynaklar tarafindan beslenmektedir. Eylül-Kasim ortalarina kadar ve Mart Temmuz arasi sel olmakta Kasim -Mart arasi su en küçük debisini yasamaktadir.
GÖLLLER: Öküz bogan yaylasinda Öküz bogan gölü buzul devrinde buzul asnmasi ile meydana gelen sirk içerisinde sularin birikmesiyle olusmustur.Adini göle düsen öküzün bogulmasindan almistir.Kisin sürekli buz tuttugundan içinde balik yasamamaktadir. Çor yaylasinda Pogsut gölü ,Küçük yayla gölü, Yesil göl,Kisirlik gölü bulunmaktadir.
BITKIÖRTÜSÜ: Çaglayan köyü 900 m ye kadar gür bir bitki örtüsüne sahip olup kizilagaç,kayin,kestane,ihlamur,gürgen,karaagaç,karaçam,ladin gibi genis yaprakli agaçlardan olusan ormanlara sahiptir.Gür ve sik bir orman formasyonuyla zengin orman alti formasyonunda kolsik flora içerir .orman alti formasyonunda defne,yabani karayemis,ormangülü,bögürtlen,egreltiotu,porçuma,kaskanaka vb. gibi bitkiler yetismektedir.600 m'ye kadar kültür bitkilerinden çay,findik,kivi,narinciye ürünleri,elma,armut,üzüm,vb. gibi meyveler yetismektedir.900- 1400 m arasinda igne ve genis yaprakli agaç ormanlarindan olusmaktadir.Sariçam, 1600 m den yukarida igne yaprakli karaçam gibi agaç türleri bulunmaktadir. 2000- 2200 m den sonra ormanlar yerini Alpin çayirlari'na birakir.
TOPRAK ÖZELLIKLERI : Topraklarin olusumlari üzerinde bitki Örtüsü, topografya, ana materyal gibi çesitli faktörlerin yani sira en büyük etkiye iklim sahiptir. Ilçede hüküm süren nemli-iliman iklimin, toprak olusumu açisindan en belirgin özelligi yagisli olmasidir. Saha fazla yagis aldigindan dolayi genel olarak bitki besin maddesi olan karbonatlar ve diger bir kisim besin maddeleri {kalsiyum, magnezyum, potasyum, sodyum gibi çözünebilir bazlar) topraktan tasinmaktadir. Topraktan tasinan katyonlarin yerini hidrojen katyonunun almasi ile topraklar asitlesmis durumdadir (Atalay, 2000:174).
Gür bitki örtüsünün bulundugu bu ilçemizde sicaklik sartlan ise organik madde ayrismasini tayin etmektedir. Yillik ortalama sicakligin 13,1 "C oldugu ilçenin kiyi kesimi ile 1000 m yükseklik arasinda, organik madde oldukça iyi ayristigi için topraga karismaktadir. Yagisla, toprak üzerindeki silisin önemli ölçüde yikanmasi ve demir ile alüminyum oksitçe zengin killi bir materyalin kalmasiyla bu sahada .¦ürmizims]-sarimsi asit karakterli (lateritlesen ) topraklar yaygin duruma geçmistir ¦¦Atalay, 1982:180). Sicakligin azaldigi 1000 m 'den yüksek kesimlerde mikroorganizma faaliyetlerinin azalmasindan dolayi toprak üzerinde, orman Örtüsü altinda bitkisel artiklar birikmeye baslamaktadir. Buna bagli olarak arastirma sahasinda 1000 m üzerinde genel olarak asit reaksiyon gösteren kahverengi orman varraklan yayilis gösterir. Daglarin yüksek kesimlerindeki çayir sahalarndaysa organik madde yönünden zengin çayir topraklan bulunur.
Ilçede. Yüksek daglik sahada asit intrüzif veya derinlik kayaçlanndan ayrisma sonucu yer yer kumlu topraklar bulunur. (Atalay. 2000:1S_- ).
IKLIM: Genellikle her mevsim yagislidir.Nem orani çok yüksektir.Yazlari serin ve kislari ilimandir.
Son 10 yil yapilan rasat sonuçlarina göre yillik sicaklik ortalamasi 13.1C dir.En düsük sicaklik -5C (1993-Subat)dir.En yüksek sicaklik 1994yili haziran ayinda 33.9C dir.Yillik ortalama toplam yagis miktari 2435.9 mm'dir.Ilkbahar ayinda az yagis ve sonbaharda çok yagis almaktadir.Genellikle Ocak,Subat ve Mart aylarinda kar yagisi görülmektedir.Yillik bagil nem orani genellikle % 76'dir. Rüzgar yönü 2723 esme sayisi ile güney ,güneydogu ve güneybatidir.
VADILER: Kaçkar Daglari'nm bir uzantisini olusturan Findiklidaki daglarin 2000 m 'den yüksek kesimleri, Dogu Karadeniz'in diger yüksek daglan gibi Pleistosen'de önemli ölçüde buzullasmaya ugramistir. Nitekim Dogu vd.(1997:66) Kaçkar Daglarinda Pleistosen buzullasmasinin yaklasik 2000 mTere kadar ilerledigini belirtmektedirler. Bu nedenle daglarda buzul asindirmasi sonucunda glasiyal sirkler ve buzul vadileri olusmustur.
Günümüzde, sahada akarsu asindirmasi sonucunda meydana gelmis birçok "V" profilli vadi yer almaktadir. Bu vadiler ve buzul vadileri içerisinde oldukça fazla küçük çapli yaylalar bulunmaktadir. Bu yaylalar içerisinde en bilinenleri; Gürcüdüzü ~500 m), Pasgalar , Mese ( 1500 m ), Çatak ( 1600 m ), Tas,Çor, Oküzbogan, Çamlik ( 2050 m ), Sakura :300 m), Horhat ( 2400 m ), Sirt ( 2100 m ), Salma ( 2350 m ). yaylalaridir.
Giyim-Kusam ve Yemekler: Rize yöresinde yasayan insanlarin diger bölgelerimizde yasayan birçok insan tarafindan son derece kapali ve tutucu oldugu jâsünülmektedir. Oysa bu düsüncenin dogruluk payi yoktur. Findikli Rize'nin diger -jçderine göre giyim ve kusamiyla, düsünce yapisiyla çok daha fazla bati imgelerimize ayak uydurmustur. Giyim tarzlan oldukça moderndir. Özellikle genç isesim modayi çogunlukla takip eder. Köy ve sehir arasinda giyim ve düsünce IIBIBMI i farkliliklar görülmez. Bunun en büyük sebebi; köylerin sehirle olan Itatajianulannin iyi olmasi ve medyanin etkisidir.
Ilçenin geleneksel yemeklerine baktigimizda misir ekmeginin sofrada önemli Utar yeri oldugu görülür. Ayrica yöreye ait olan karalâhana yemekleri (sarmasi,ezmesi,muhlama hamsili plav,hamsili ekmek yumurtali hamsi,sebzeli hamsi,laz böregi
Yörenin Mesken Sekilleri: Yöreye özgü meskenlerin en güzel Örneklerini özellikle köylerde yer alan ahsap-karkas evler olusturur (Foto 12). Bu evler iki katli olup zemin kat ahir, birinci kat ise esas yasama alani olarak kullanilmaktadir. Yapi sistemi göz dolmali ahsap-karkastir ve agirlikli olarak ahsap ve tas malzeme kullanilmistir. Bu meskenlerin örtü malzemesi kiremittir. Saçaklar ise debren saçak olarak insa edilmistir (Sen 1967: 30). Pencereler sürgülü pencere tipindedIr ve bu pencerelerin disa açilan çift yönlü tahta kapaklan vardir. Göz dolmali ahsap-karkas bu evler hem dis görünüsü hem de iç plan itibariyle birbirleriyle hemen hemen ayni özelligi tasirlar (Sekil 11). Tuvalet ve banyo bu evlerin çogunda çikinti seklindedir (Foto 13). Bu tip evlerde genellikle günümüzde giris islemini gören, taslik denilen bölümden ev içerisinde esas yasama alani olan ve hayat olarak adlandirilan bölüme girilir. Evin diger bölümlerindeki odalar; Asagi oda, Köse oda, Yukari oda, Karanlik oda, Kösk oda Mabeyin (evin büyüklerinin yattigi oda) büyük oda, iç hayat gibi isimlerle isimlendirilir. Geçmiste ataerkil aile yasaminin daha yaygin olmasi bu meskenlerin çok odali olmasina sebep olmustur.
Bu evlerin pencere yükseklikleri ortalama 1.50 m olup genislikleri ise 90 cm kadardir. Ahsap elemanlarla olusturulmus olan gözler arasinda küçük oranda boyut farklari olmasina ragmen bu boyutlar standart sayilabilir.
Fiziksel çevre özellikleri, Findikli göz dolmali ahsap-karkas konutlarin biçimlenmesinde önemli etkenlerden biri olmustur. Yörenin egimli bir araziye sahip olmasi, bu evlerin önden bakildiginda tek katli arkadan bakildiginda ise iki katli bir ev görünümünü ortaya çikarmistir. Yörede nemli ve iliman bir iklimin hâkim olusu ve bu evlerin yapildigi dönemlerde maddi imkânlarin iyi olmamasi yaygin olarak bulunan ahsap ve tas malzemenin kullanimini zorunlu kilmistir. Bu ahsap ve tas malzeme maddi külfeti azaltmistir. Aynca yöre halki tarafindan bu evlerin yapiminda kullanilan tasm, nemi betona göre daha az çektigi, bu yüzden de bu evlerde yasamanin yörede yaygin olan romatizmal hastaliklara yakalananlar için bir tercih nedeni oldugu akla gelmektedir. Yine bu evler yazin betonarme evlere göre daha serin, kisin ise daha sicak olur. Bu durum ise meskenin yapi malzemesiyle alakalidir.
Günümüzde yöre halki tarafindan halen kullanilan bu evlerin sayisi oldukça azalmistir. Ilçenin bütün köylerinde betonarme evler yayginlasmistir. Tarim arazilerin azligi ve arazilerin parçali olmasi köylerde de bina kat sayilarim arttirmistir. Bazi köylerde bina kat sayilari dört veya bes'e kadar çikmistir. Bu ise zaten az olan araziyi daha fazla isgalden kurtarmaktadir.
Sehir merkezinin hemen hemen bütününde betonarme evler yaygin olup son zamanlarda çok katli apartmanlar yayginlasmaya baslamistir.
Ilçe merkezinde binalar çok sinirli bir alana plânsizca kurulduklari için çogu günes isigindan mahrum birakilmistir. Binalar çogunlukla sikisik bir sekilde konumlanmistir. |